Χριστός γεννάται – Καταβασίες Χριστουγέννων

Οι ωραιότατες καταβασίες των Χριστουγέννων «Χριστός γεννάται…», που προέρχονται από τον πεζό κανόνα του  Κοσμά του Μελωδού, ψάλλονται από τις 21 Νοεμβρίου μέχρι τις 24 Δεκεμβρίου. Την 25η Δεκεμβρίου, ημέρα της εορτής – όπως και κατά την απόδοση της εορτής, την 31 Δεκεμβρίου –  οι καταβασίες είναι διπλές: αυτές δηλαδή του πεζού κανόνος και οι ιαμβικές: «Έσωσε λαόν…». Από την 26η μέχρι και την 30η Δεκεμβρίου ψάλλονται μόνο οι ιαμβικές.

Οι καταβασίες του πεζού κανόνος είναι μελωδήματα εξαισίου μουσικού κάλλους και ύμνοι με υπέροχο θεολογικό στίχο, που αφορούν το μεγάλο μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως, της Σαρκώσεως του Θεού και Λόγου, της Γεννήσεως του Σωτήρα Χριστού. Αυτές τις καταβασίες αποδίδει θαυμάσια ο Βυζαντινός χορός «Θεόδωρος Φωκαεύς» σε ήχο Α΄, στην εκδήλωση της χορωδίας αφιερωμένη στη «διαχρονικότητα της Βυζαντινής Μουσικής», που έγινε λίγο πριν τα περσινά Χριστούγεννα, στον Μητροπολιτικό  Ι. Ν. Ευαγγελιστρίας  Πατρών.

Χειρόγραφα – Παρτιτούρες

Ύμνος

Το ιδιόμελον της Θ΄ ώρας «Εξεπλήττετο ο Ηρώδης…», μέλος του αειμνήστου Κωνσταντίνου Πρίγγου, εκτελεί εξαιρετικά ο Βυζαντινός χορός «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ», συμφώνως προς το Πατριαρχικό ύφος, με σωστά χρονικά διαστήματα και ορθές  τονικές εναλλαγές. Το μέλος τονισμένο σε ήχο βαρύ, αναφέρεται στον αποτρόπαιο σφαγιασμό των νηπίων από τον βασιλιά Ηρώδη και στην απρεπή πράξη του, σε αντίθεση με την ευλάβεια και τον σεβασμό των μάγων, που τον επισκέφτηκαν για να μάθουν για τον νεογέννητο Χριστό. Μόνο που η Βασιλεία Εκείνου, δεν ήταν βασιλεία του κόσμου τούτου και ο ερχομός Του είχε μοναδικό σκοπό την σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

Εξεπλήττετο ο Ηρώδης – Ιδιόμελον Θ΄ Ώρας – Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου – Ήχος Βαρύς

Χειρόγραφο – παρτιτούρα

exeplhtteto-hrwdhs

Ύμνος

Το Δοξαστικό «Αίμα και πυρ», μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, τονισθέν στον πλάγιο του Δ΄ ήχο, αποδίδει μοναδικά ο Βυζαντινός χορός «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ», στην Χριστουγεννιάτικη  Συναυλία  Βυζαντινής  – Εκκλησιαστικής Μουσικής με ύμνους της  Ανατολικής Ορθοδόξου  Εκκλησίας, με τίτλο «Ψάλλομεν τω Κυρίω»,  στον Καθεδρικό Ι. Ν. Παναγίας  Φανερωμένης  Χολαργού Αθηνών, στις 15-12-2013. Ύμνος βασισμένος στην προφητεία του Ιωήλ,  πάντα αληθινή και επίκαιρη «…καὶ ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου καὶ δώσω τέρατα ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ», σάλπιγγα ισχυρή,  απόηχος της φωνής του Θεού, κραυγή αληθείας αποκαλύπτουσα το Μέγα Μυστήριο της θείας Οικονομίας, την ενανθρώπιση του Κυρίου, του Θεού του Υψίστου. Το μέλος που ψάλλεται μετά την Χριστού γέννηση, αποδίδεται με επικό ύφος και μεγαλειώδη τρόπο από τον Βυζαντινό χορό του Φωκαέως, οδηγώντας τους «εντρυφούντες»  και «προσκαρτερούντες» στο μυστικό υπερώο της Ιερουσαλήμ, να  μπορούν και σήμερα  να δουν, να καταλάβουν, να μοιραστούν τη θεία έμπνευση του υμνωδού της Πρώτης Εορτής, της ενανθρωπήσεως του Χριστού, να δουν στο «αίμα την Σάρκωσιν», στο «πυρ την Θεότητα», στην «ατμίδα δε καπνού, το Πνεύμα το Άγιον, το επελθόν τη Παρθένω και ευωδιάσαν τον κόσμον», να πληρωθούν οι ψυχές τους πνευματική, δοξολογική, ιερή αγαλλίαση.

Αίμα και πυρ – ΔΟΞΑΣΤΙΚΟΝ – Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου

Δόξα Πατρί… Ἦχος πλ. δ‘  Ἀνατολίου

Αἷμα καὶ πῦρ, καὶ ἀτμίδα καπνοῦ, τέρατα γῆς, ἃ προεῖδεν Ἰωήλ΄ αἷμα τὴν Σάρκωσιν΄ πῦρ τὴν Θεότητα, ἀτμίδα δὲ καπνοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ἐπελθὸν τῇ Παρθένῳ, καὶ κόσμον εὐωδιάσαν. Μέγα τὸ μυστήριον, τῆς σῆς ἐνανθρωπήσεως, Κύριε δόξα σοι.

Χειρόγραφα

aima-pyr01 aima-pyr02

Ύμνος

Με αξιοζήλευτη γλαφυρότητα και ασύγκριτη εκφραστικότητα και ποιητικότητα αποδίδει ο υμνωδός το θαύμα της γεννήσεως του Χριστού. Στην ακολουθία του Όρθρου, το  γνωστό κάθισμα «Δεύτε ίδωμεν πιστοί που εγεννήθη ο Χριστός…» μας παρακινεί και μας  προτρέπει  να δούμε και να συλλάβουμε το γεγονός ότι ο Χριστός γεννήθηκε ανάμεσα σε απλούς ανθρώπους, μέσα σε μια σπηλιά, μέσα στο παχνί με τα ζώα. Με άλλα λόγια, μας καλεί να εννοήσουμε ότι η βασιλεία η αιώνια, η άφθαρτη, η βασιλεία του Χριστού, η βασιλεία της αγάπης ιδρύθηκε με την Αγία Γέννηση του Κυρίου μέσα στην ταπεινή φάτνη της Βηθλεέμ. Τροπάριο  υψηλής θεολογικής και ποιητικής αξίας, αλλά και υπέροχο μουσικό μέλος, που η χορωδία «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ» αποδίδει μοναδικά, με πλήρη αρμονία μέλους και ισοκρατήματος.

ΚΑΘΙΣΜΑ ΟΡΘΡΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ – Ήχος Δ΄ ΝΕΝΑΝΩ

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΠΑΤΡΩΝ – ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΥΜΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΟΡΩΔΙΑ «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ» ΑΠΟ ΤΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟ CD ΤΗΣ (ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΑΤΡΩΝ «ΛΥΧΝΟΣ», 2011).

Χειρόγραφο – Παρτιτούρα

deyte-idwmen-pistoi

 

Ύμνος

Εκλογή από τις αργές καταβασίες των Χριστουγέννων, σε ήχο Α΄, μέλη του Άρχοντος Μουσικοδιδασκάλου της Μ. τ. Χ. Ε. κ. Δημοσθένους Παϊκοπούλου, αποδίδει εξαίσια η Βυζαντινή χορωδία «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ», στην συναυλία της, στα  Πρωτοκλήτεια 2014, που έγινε προς τιμήν του.  Ψάλλονται κατά σειρά η Α΄ Ωδή «Χριστός γεννάται», η Ε΄ Ωδή «Θεός ων ειρήνης» και η ΣΤ΄ Ωδή «Μυστήριον ξένον» μετά του μεγαλοπρεπούς Μεγαλυναρίου της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ο χορός εκτελεί θαυμάσια τις καταβασίες, σύμφωνα προς το γνήσιο Πατριαρχικό ύφος, με αξιοζήλευτη συνοχή και μαθηματική ακρίβεια ως προς τον χρόνο, όπως ο ίδιος ο κ. Παϊκόπουλος επεσήμανε στην ομιλία του,  με πλήρη αρμονία μέλους – ισοκρατήματος, με κατανυκτικό  και ανεπανάληπτο  τρόπο.

Οι  καταβασίες είναι  ύμνοι της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας που ψάλλονται στον Όρθρο. Ονομάζονται καταβασίες εκ του γεγονότος ότι τα παλιά χρόνια, οι ψάλτες κατέβαιναν από τα στασίδια τους και έψαλλαν τους ύμνους αυτούς στο μέσο του Ναού. Η παλαιά αυτή παράδοση  έχει σήμερα εκλείψει. Οι καταβασίες είναι οι ειρμοί των κανόνων των δεσποτικών και θεομητορικών εορτών. Οι καταβασίες διακρίνονται σε δύο είδη από άποψη μέλους, στις  σύντομες, καλούμενες και ειρμολογικές, που διακρίνονται από το μεγάλο και πλούσιο ρυθμικό μέλος τους, και στις  αργές, που χαρακτηρίζονται όμως για το τεχνικότερο μέλος τους. Οι αργές καταβασίες των Χριστουγέννων αναφέρονται στο κοσμοϊστορικό γεγονός της γεννήσεως του Θεανθρώπου και στην τεράστια σημασία του για το ανθρώπινο γένος, τιμώντας ταυτόχρονα και την προσφορά της Θεοτόκου και μητέρας του Χριστού.

ΑΡΓΕΣ ΚΑΤΑΒΑΣΙΕΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ – ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΠΑΙΚΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΕΙΑ 2014 – ΝΕΟΣ Ι. Ν. ΑΓ. ΑΝΔΡΕΟΥ ΠΑΤΡΩΝ – ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΦΩΚΑΕΥΣ» ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΣ ΜΟΥΣΙΚΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΤΗΣ Μ. τ. Χ. Ε. κ. ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΠΑΙΚΟΠΟΥΛΟΥ.

Χειρόγραφα – παρτιτούρες

katabasies-paikopoulou01 katabasies-paikopoulou02 katabasies-paikopoulou03 katabasies-paikopoulou04

Ύμνος

Προεόρτιον Θεοτόκιον – Ήχος Β’

«Πλησιάζει ο καιρός της σωτηρίας ημών» μας πληροφορεί ο Κυπριανός, στιχουργός του Προεόρτιου Δοξαστικού των Αποστίχων της Κ΄ του μηνός Δεκεμβρίου. Ο ύμνος αυτός μελοποιήθηκε στον γλαφυρό Β΄ ήχο της χρωματικής κλίμακας. «Ας ακούσουν τα όρη και τα περίχωρα της Ιουδαίας» αναφωνεί ο στιχουργός και αποδίδει εξαίρετα η Βυζαντινή χορωδία «Θεόδωρος Φωκαεύς» με μουσική έξαρση τον ανωτέρω στίχο, όπως απαιτείται εννοιολογικά. Θαυμάσια επίσης είναι συνολικά η μουσική εκτέλεση ως προς το ύφος και τον ρυθμό.

ιδού καιρός ήγγικε

Ύμνος

Ιδιόμελον Α’ ώρας – Ήχος πλ. Δ’

Ερμηνεία: χορωδία Θεόδωρος Φωκαεύς

Το μέλος αποδίδεται σύμφωνα με το χειρόγραφα του μελοποιού σε ελαφρά διασκευή του χοράρχου, κ. Χαραλάμπους Θεοτοκάτου.

βηθλεέμ ετοιμάζου

Ύμνος

Καλοφωνικός Ειρμός Ήχος Α΄

Εξαιρετικής μουσικής σύνθεσης ο Καλοφωνικός Ειρμός «ΑΣΤΡΟΝ ΗΔΗ ΑΝΑΤΕΤΑΛΚΕΝ». Είναι μέλος Βαλασίου Ιερέως από το Καλοφωνικόν  Ειρμολόγιον ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΟΥ. Τονισμένος στον πανηγυρικό και συνάμα χαρμόσυνο Α΄ ήχο, αποτελεί επίκαιρο μουσικό θησαυρό της περιόδου των Χριστουγέννων, κατάλληλο για χορωδιακή εκτέλεση.

Το αποδίδει πιστά ως προς το μουσικό κείμενο ο Βυζαντινός χορός «Θεόδωρος Φωκαεύς», με αποκορύφωμα ένα θαυμάσιο κράτημα, μέλος Γ. ΤΣΑΤΣΑΡΩΝΗ του Φωκαέως.

Το μέλος αποδίδεται σύμφωνα με το χειρόγραφα του μελοποιού σε ελαφρά διασκευή του χοράρχου, κ. Χαραλάμπους Θεοτοκάτου.

astron-anatetalken-01 astron-anatetalken-02 astron-anatetalken-03